Een geestelijk buffet

U kent de gewoonte om in plaats van een diner een buffet aan te bieden als een volwaardige maaltijd, ja zelfs als meer dan dat. Je kunt er te kust en te keur kiezen uit verschillende voorgerechten, salades, diverse vleessoorten, groenten, enzovoort. Ongetwijfeld vraagt het de nodige zelfbeheersing en ook is het van groot belang dat ieder onderdeel de gezondheid kan bevorderen. Helaas maken mijn lichamelijke omstandigheden het bezwaarlijk vaak aan een buffet deel te nemen. Maar onlangs zei ik op een zondag aan het slot van de dag tegen mijn vrouw: ‘Wat heb ik vandaag mogen genieten van een buffet!’ Ik verduidelijkte het met te wijzen op de lectuur die ik die dag als geestelijk voedsel mocht nuttigen.

In de vroege ochtend na je gebed krijg je al gelegenheid om iets goeds te lezen. Het is een gewoonte die je dagelijks zou moeten handhaven om een aantal pagina’s op orde uit een bepaald nuttig werk te lezen. Je leest verder driemaal na de maaltijden Gods Woord. Wellicht lezen we uit de kerk, voor de maaltijd, een of twee nuttige artikelen uit kerkelijke tijdschriften. In de middag, voor of na de tweede dienst is er tijd om een ander werk of een levensbeschrijving te lezen. Voor de nachtrust, bij de avondsluiting, zal er een dagboek gelezen en besproken worden. Zo heb je tenminste van vijf godvruchtige auteurs voedsel voor je ziel gekregen. Je mag het trouwens als een wonder ervaren als je er honger bij hebt en de verwondering is het grootst als je ziel erdoor onderwezen en soms zelfs gesterkt wordt.

Nu ervaar ik het als een zegen dat ik een brede bibliotheek hebt en dat de werken erin de nodige diepgang hebben en meest geen eendagsvliegen zijn. Als de grondslag zuiver is, mogen er best liggingsverschillen zijn. Ik lees heel graag de puriteinen, maar speel ze niet graag uit tegen onze oudvaders van de Nadere Reformatie. Het is goed om regelmatig iets van Kohlbrugge te lezen,  maar hedendaagse auteurs kunnen ook verfrissend zijn als ze niet teveel op platgetreden paden lopen. Een van de zegeningen van onze tijd is, dat er heel veel goeds uitgegeven is, maar laten we met wijsheid kiezen; niet iedereen heeft het oordeel van onderscheid. Remonstrantse smetten zijn een vergif voor het geestelijk leven en Christus wordt daardoor meer eer ontnomen dan gegeven. Laat zulke geschriften u niet smaken evenals de zelfgenoegzame biografieën van hen die de christen verheerlijken en niet Christus. Beheers je het Engels en is je bibliotheek voorzien van diverse puriteinen uit Engeland, Schotland en Amerika dan zijn je mogelijkheden nog uitgebreider.

Nu moet ik toch nog een uitzondering maken voor ons leesgedrag, omdat anders iemand me terecht kan corrigeren. Het kan namelijk heel positief zijn om je ook wel eens speciaal te verdiepen in het werk van een bepaalde auteur. Dan lees je zo mogelijk al zijn boeken en herlees je ze zelfs om je zoveel  mogelijk ervan eigen te maken. Vergelijk het maar bij een paalde gezondheidskuur. Zelf heb ik me in mijn jeugd een tijd opgehouden bij de werken van Kohlbrugge; daarna werd het MacCheyne. Later was het Jacobus Koelman en door hem Hugo Binning en weer later Thomas Hooker die bijzondere aandacht kregen. Er is veel gezonde spijze voor hongerige zielen.

Het blijft een wondere zegen, dat er zoveel goede boeken zijn, die nuttig kunnen zijn voor het zoeken van de zaligheid en middellijk er wel eens iets van meebrengen. Een gemeentelid, die moest gaan sterven en geestelijk nog wakker geschud werd, zei eens tegen me: ‘Dominee, wat ben ik dom geweest en wat heb ik mijn tijd misbruikt. Wat is er veel goede lectuur! In het laatste van zijn leven kocht hij nog allerlei goede boeken, omdat hij een geestelijke honger kreeg, die ik u nu, in uw lichamelijk gezonde jaren, al toewens. Dan zult u ook wel eens een geestelijk buffet krijgen!